|
|
|
W nocy z 16 na 17 marca zmarł jeden z największych sztycharzy świata
Czesław Słania. Zmarł Czesław Słania urodził się w Czeladzi koło Katowic 22.10.1921. Rodzina składała się z ojca Ignacego matki Józefa, siostry Leokadi i Czesława. Jako mały chłopiec Cz. Słania bardzo chętnie szkicował i rysował, najchętniej miniatury. Potrafił przekazać w rysunku dokładną rzeczywistość. Bawił kolegów szkicując banknoty w których zastępował portrety orginału twarzami swoich koleżanek. W czasie okupacji niemieckiej wstąpił 18 letni Cz. Słania do partyzantki by walczyć z okupantem. Po zakończeniu wojny w 1945 roku Słania szuka wstępu do Akademi Sztuk Pięknych w Krakowie. Wiosną 1947 roku praktykował w Drukarni Narodowej w Krakowie, tam zapoznał się zaawansowanę techniką sztycharską i to zadecydowało, że ostatnie lata studiów na Akademi poświęcił studiom właśnie w technice sztycharskiej. Po studjach rozpoczął Cz. Słania współpracę z Pocztą Polską. Juz w 1950 roku ukazuje się pierwszy znaczek Cz. Słani i od tej pory ma tyle pracy, że swoją prace dyplomową ukończył dopiero w 1953 roku.
Pracą dyplomową została “Bitwa pod Grunwaldem 1410”, którą malował Jan Matejko (1853-1893) wykonana w stalorycie w formie znaczka pocztowego. Było to zadanie bardzo trudne ale praca przyniosła mu najwyższy honor. Czesław Słania stworzył arcydzieło sztuki sztycharskiej. Czesław Słania powraca jeszcze raz do swojej pracy dyplomowej tym razem pracuje nad powiększeniem “Bitwy pod Grunwaldem” w formacie 20x11.5 cm, po raz drugi zmierzył się z scenami batalistycznymi, była to gigantyczna praca, która zajęła mu 2 lata (1954-56) (1400 godzin). Równocześnie pracował dla Poczty Polskiej w Łodzi, a potem w Warszawie gdzie zapoznał się z nową techniką stalorytniczą, która wymagała większego nakładu pracy i precyzji niż praca w “miedziorytach”. W latach 1951 – 1956 rytuje Słania 23 znaczki dla Poczty Polskiej. W sierpniu 1956 opuścił Cz. Słania Polskę i rozpoczął nowy rozdział życia w Szwecji. Po przyjeździe do Szwecji skontaktował się Cz. Słania z Svenem Evertem, który szybko poznał się na talęcie Cz. Słani i był zainponowany pracami Słani. Niestety poczta szwedzka miała pod dostatkiem rytowników. Powoli otrzymał mniejsze zamówienia poczty szwedzkiej na sztychowanie pięciu znaczków opłaty do pocztowych książeczek oszczędnościowych, kilka znaczków opłat skarbowych, w 1957 wykonał znaczek opłaty dla licencji radiowej. By przeżyć nie pozostało nic innego jak praca w restauracji, była to restauracja poczty w Sztokholmie. Równocześnie szukał i dostał pracę w Kanadzie. Ale Sven Evert ciężko zachorował i polecił Cz. Słanie do dokończenia jego projektu. Cz. Słania został w Sztokholmie. 1 kwietnia 1960 roku rozpoczął swoje oficjalną pracę dla poczty szwedzkiej. Od tej chwili stał się częścią szwedzkiej historii znaczka. Czesław Słania sztychował znaczki dla 31 państw oraz dla ONZ. Cz. Słania zajmował się nie tylko sztychowaniem. Projektował i malował projekty do znaczków i banknotów. Sztychował przeważnie portrety do banknotów dla 10-ciu państw. Sztychował portrety królowej Anglii Elżbiety II, królowej Szwecji Sylvi, gwiazdy filmowe Brigitte Bardot, Marilyn Monroe itp. Wykonał serie “Mistrzów Świata wagi ciężkiej w boksie” (23 sztuki)z Cassius Clay, serie polityków np. John Kennedy, Winston Churchil i inni. Nie brak wśród tej listy winietek znanych Polaków Józef Piłsudski, gen. W. Anders, Fryderyk Chopen. Cz. Słania wykonał przepiękny portret swojej mamy, siostry, znane są również jego autoportrety. Cz. Słania wykonał również wspaniały portret zmarłego ostatnio papieża Jana Pawła II. Sława największego artysty miniaturowej grafiki szła za nim wszędzie, prace są tak po mistrzowsku wykonane, że uhonorowano go wieloma wysokimi odznaczeniami państwowymi i tytułami. Król Szwecji Gustav VI Adolf nadał mu tytuł Nadwornego Sztycharza, Carl XVI Gustav wręczył mu medal “Ósmej wielkości z niebieską wstęgą”, królowa Danii Margaretha II wręczyła Cz. Słani duński Order Kapituły Rycerskiej, a książe Monako Rainier III Kawalerski Order św. Karola. Papież wręczył Order św. Grzegorza. Za swoje prace Cz. Słania otrzymał wiele międzynarodowych wyróżnień. Był wielokrotnie laureatem konkursów na najpiękniejszy znaczek Świata. Za najpieknieszy znaczek Polski o tematyce sportowej z serii “lotnictwo” otrzymał złoty medal w 1954 roku w Rimini, Włochy.
Czesław Słania otrzymał również nagrodę w Indiach (1979) za znaczek “Balet”, a za znaczek “Grajek ludowy” (według Andersa Zorna) otrzymał nagrodę Roberta Stolza (1984) za najładniejszy znaczek o tematyce muzycznej.
Czesław Słania, zawsze szukał nowych sposobów i metod sztychowania, eksperymentował chętnie, używał każdej znanej metody i technologii. Pracował w miedziorycie, stosował metodę akwaforta.”Filozofią sztuki” było dla Cz. Słani im bardziej skomplikowana praca tym więcej satysfakcji z osiągniętego rezultatu, tym ciekawsza praca. Czesław Słania pracuje z niesłychaną energią i entuzjazmem, ale również z wielkim poczuciem humoru. Zbieracze prac Cz. Słani odkryli tzw. “tajnopisy” Cz. Słani to znaczy zwyczaj artysty wplatanie w ornamenty znaczka mikroskopijne wpisywania imion swoich bliskich. Np. na znaczku “Bieg Wazów” na starcie do biegu narciarskiego szlakiem Wazy wśród uczestników zawodów narciarskich można odnaleść Cz. Słanię (który na nartach nigdy nie jeździł). Ze względów na wysoki poziom artystycznych znaczków Cz. Słani wzbudzają one duże zainteresowanie wśród zbieraczy na świecie. Powstają kluby zainteresowań. Pierwszy klub zainteresowań pracami mistrza powstał w Sztokholmie 1981 z okazji 60-lecia urodzin mistrza. Podobny klub znajduje się w USA Milwauke “Czeslaw Slania Study Group” (od 1985 roku). Podobne kluby znajdują się w Danii i Jeleniej Górze Polska. Czesław Słania ostatnio długo chorował. Zmarł 17 marca. Dokładnie 5 lat wcześniej (17 marca 2000 roku)ukazał się jego 1000-ny znaczek wydany w Szwecji o nominale 50 koron.
Czesława Słanie pochowano 24 marca 2005 roku o godzinie 13 na cmentarzu Rakowieckim w Krakowie, zgodnie z jego własnym życzeniem w cichej i rodzinnej atmosferze. Przy trumnie mistrza była jego córka Olivia, siostra Leokadia i njabliższa rodzina. W pogrzebie brali udział burmistrz Czeladzi ( Słania był honorowym obywatelem tego miasta), przedstawiciele Związku Filatelistów Polskich, przyjaciele ze Szwecji. Jerzy Krysiak, bliski przyjaciel Cz. Słani i wierny filatelista reprezentował filatelistów naszych klubów i idolów Czesława Słani. Wielki mistrz odłożył już swój rylec, nie będzie już nowych mistrzowskich prac, które zadziwiały cały świat filatelistów i nie tylko. Jesteśmy mu wszyscy wdzięczni za to co stworzył. Jego dzieła są niezniszczalne. Jest nas wielu którzy z radością i podziwem studiują jego prace, te małe papierki na rogu koperty albo w naszych albumach. My filateliści ze wszystkich stron świata dziękujemy Mu za to wszystko. Spoczywaj w spokoju |
|
29 marca 2005 |
